Wielu pracowników – szczególnie tych zatrudnionych na umowę o pracę – nie zdaje sobie sprawy, że zwolnienie z pracy nie zawsze jest zgodne z prawem, nawet jeśli wszystko wygląda formalnie. Pracodawca ma obowiązek przestrzegać nie tylko okresu wypowiedzenia, ale również określonych powodów, które muszą być prawdziwe, konkretne i uzasadnione.
Często bywa jednak tak: pracownik otrzymuje wypowiedzenie bez wcześniejszych rozmów, bez wcześniejszych zastrzeżeń ze strony pracodawcy, albo – co gorsza – z absurdalnym uzasadnieniem typu „utrata zaufania” bez wyjaśnienia. Co wtedy?
To ważne: wypowiedzenie możesz zakwestionować
Wypowiedzenie umowy o pracę można zaskarżyć do sądu pracy. Ale uwaga – masz na to tylko 21 dni od momentu otrzymania wypowiedzenia (lub od rozwiązania stosunku pracy, jeśli było ono dyscyplinarne). Po tym czasie Twoje roszczenia mogą być oddalone wyłącznie z powodów formalnych, niezależnie od tego, czy faktycznie zostałeś potraktowany niesprawiedliwie.
Pro tip:
Nie musisz od razu pozywać pracodawcy. Jeśli masz wątpliwości, czy zwolnienie było legalne – poproś pisemnie o doprecyzowanie przyczyn wypowiedzenia. Pracodawca nie może uciec od tego obowiązku. To często pierwszy krok do negocjacji, a także podstawa do ewentualnego roszczenia o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie.
Dodatkowo warto zaznaczyć, że w przypadku wypowiedzenia umowy na czas określony, pracodawca również musi wskazać przyczynę rozwiązania umowy, o ile jest to wypowiedzenie z inicjatywy pracodawcy. Wiele osób nie wie, że również w takich przypadkach można dochodzić swoich praw przed sądem pracy, nawet jeśli umowa miała się zakończyć w ciągu kilku miesięcy.
Najczęstsze przypadki nieprawidłowego wypowiedzenia
Brak konkretnej przyczyny w wypowiedzeniu.
Pracodawca musi wskazać, dlaczego rozwiązuje umowę. Ogólne frazy typu „zmniejszenie etatów” nie wystarczą, jeśli nie są poparte dowodami.Zwolnienie osoby chronionej.
Pracownik w wieku przedemerytalnym, w ciąży, na urlopie macierzyńskim czy wychowawczym – ma szczególną ochronę. Takiej osoby nie można po prostu zwolnić, nawet przy likwidacji stanowiska.Zwolnienie w trakcie zwolnienia lekarskiego.
Rozwiązanie umowy z osobą przebywającą na L4 (bez wypowiedzenia) jest niezgodne z przepisami – chyba że spełnione są wyjątkowe warunki określone w kodeksie pracy.Zwolnienie z powodu odmowy nadgodzin lub urlopu.
Takie działania pracodawcy często są odwetem – i można je zaskarżyć jako mobbing lub działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Warto również wiedzieć, że istnieją sytuacje, w których zwolnienie może być uznane za pozorne – czyli służące ukryciu prawdziwego celu, jak np. pozbycie się osoby niewygodnej lub mającej odwagę dochodzić swoich praw (np. po zgłoszeniu mobbingu czy skargi do PIP).
Jakie są możliwe roszczenia?
Jeśli sąd pracy uzna wypowiedzenie za niezgodne z prawem, możesz domagać się:
przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach (jeśli Ci na tym zależy),
odszkodowania – w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy (ale nie mniej niż wynosił Twój okres wypowiedzenia),
uznania wypowiedzenia za bezskuteczne (jeśli jeszcze nie upłynął okres wypowiedzenia).
Dodatkowym uprawnieniem pracownika może być żądanie odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych – np. gdy sposób zwolnienia naruszył jego godność lub dobre imię w środowisku zawodowym. Sądy coraz częściej dostrzegają te aspekty i przyznają dodatkowe świadczenia z tego tytułu.
Jeśli zostałeś niespodziewanie zwolniony i masz wątpliwości, czy wszystko odbyło się zgodnie z przepisami, warto skonsultować to z prawnikiem.
https://www.kancelaria-kwiatkowski.pl – Adwokat Łódź
