Pytanie : Witam, czy  jest możliwość pozwania o alimenty przed polskim sądem obcokrajowca (Tunezyjczyk) zamieszkałego we Włoszech, który faktycznie jest ojcem dziecka i nawet kilkakrotnie z tego tytułu przysyłał pieniądze - jednakże nigdy formalnie dziecka nie uznał? Czy powinnam najpierw wytoczyć pozew o ustalenie ojcostwa i czy można to zrobić przed sądem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania matki dziecka?

Konieczne będzie najpierw ustalenie ojcostwa. Podlega ono prawu ojczystemu dziecka z chwili jego urodzenia, a więc prawu polskiemu, a uznanie dziecka podlega prawu państwa, którego dziecko jest obywatelem w chwili uznania (więc także prawo polskie). Roszczenia alimentacyjne między krewnymi lub powinowatymi podlegają prawu ojczystemu osoby uprawnionej do alimentacji. Również ta sprawa będzie rozstrzygana według prawa polskiego. Powództwa o ustalenie ojcostwa i roszczenia alimentacyjne można połączyć w jednym powództwie. Dla obu właściwy jest sąd miejsca zamieszkania dłużnika lub sąd miejsca zamieszkania osoby uprawnionej ? wybór należy do uprawnionego, a w tym wypadku jego przedstawiciela ustawowego, czyli matki. Miejsce zamieszkania dziecka ustala się według miejsca zamieszkania rodzica, pod którego opieką się znajduje. Na naszych stronach znajduje się wzór odpowiedniego pozwu: Pozew o ustalenie ojcostwa może Pani znaleźć tutaj.

Pytanie: Jeśli mój mąż złożył pozew o rozwód - jednak po upływie czasu obie strony zgodziły się na separację, czy Sąd zatem może wydać wyrok niezgodny z życzeniem męża? czyli nie separację a rozwód, jeśli ja nie stawiłam się na rozprawę? Jeśli tak to czy przysługuje mi od tego odwołanie?

Zgodnie z zasadami kodeksu postępowania cywilnego, sąd orzekający związany jest żądaniem pozwu. Zgodnie jednak z art. 193 k.p.c. zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu. Ponieważ zarówno w sprawach o rozwód jak i w sprawach o separację właściwym jest sąd okręgowy, w okręgu którego małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania , należy uznać, że taka zmiana powództwa (z żądania orzeczenia rozwodu na rzecz orzeczenia separacji) jest dopuszczalna. Należałoby więc porozumieć się z mężem co do zmiany powództwa tym bardziej, iż wyraził zgodę na separację. Jeżeli jednak nie nastąpi zmiana powództwa, sąd może orzec zgodnie z żądaniem powództwa (czyli może także orzec rozwód), jeżeli strony się nie pojednają. Sąd może o tym orzec nawet pomimo nieobecności jednej ze stron. Zgodnie z art. 367 § 1 k.p.c., od wyroku wydanego w pierwszej instancji służy apelacja do drugiej instancji.

Pytanie: W pozwie o rozwód bez orzekania winy, mąż zrzekł się wszelkich roszczeń finansowych. Czy w trakcie trwania procesu może zmienić swoje stanowisko i zażądać podziału pieniędzy na moim koncie osobistym (mąż zna stan konta). W jaki sposób mogłabym się zabezpieczyć przed konsekwencjami zmiany stanowiska męża?

Mąż może zmienić wytoczone powództwo poprzez żądanie podziału pieniędzy, jeśli środki zgromadzone na Pani koncie wchodziły do Państwa majątku wspólnego. Może to uczynić w ciągu całego postępowania przed sądem pierwszej instancji. Niestety, nie ma możliwości aby Pani uchroniła się przed zmianą powództwa. Jednakże wniosek jednego z małżonków o podział majątku wspólnego w trakcie rozwodu może być rozpatrzony, jeżeli przeprowadzenie podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Mogłaby Pani więc udowadniać, że zwłoka taka powstanie. Mógłby Pani jeszcze ewentualnie negować pochodzenie środków na Pani koncie z majątku wspólnego, podlegającego podziałowi.

Pytanie: W jaki sposób mogę wnioskować do sądu, żeby w postępowaniu rozwodowym zostały wykorzystane materiały zgromadzone przez policję w trakcie prowadzonego wcześniej dochodzenia w sprawie o znęcanie się nade mną?Postępowanie to zostało umorzone. Sprawa rozwodowa aktualnie toczy się przed sądem.

Nie ma przeszkód, by Pani zawnioskowała podczas rozprawy o przeprowadzenie jakiegoś środka dowodowego. Jednak proszę jednocześnie pamiętać, iż powołanie jakiegoś dowodu musi mieć na celu potwierdzenie na przykład faktów stawianych podczas rozprawy. O tym, czy dowód zostanie dopuszczony rozstrzygnie sąd.  O przeprowadzenie dowodu (tu włączenie materiałów zgromadzonych przez policję) można wnioskować podczas rozprawy, bądź skierować do sądu pismo procesowe z takim wnioskiem.

Pytanie: Witam, jestem rozwiedziona, mam 2-letnią córkę. Ojciec dziecka nie jest za bardzo zainteresowany jej osobą. odwiedza córkę nieregularnie, wizyty są krótkie. Zapowiedział, że będzie domagał się możliwości zabierania córki do swojego mieszkania (mieszka z rodzicami i rodzeństwem), jego ojciec ma nadzór kuratora za znęcanie się nad rodziną. Czy w tej sytuacji jest możliwe, aby sąd ustosunkował się pozytywnie do żądań byłego męża?

Sprawa wygląda następująco. Córka pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, a każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonania. Prawo do kontaktów z dzieckiem i rozstrzygnięcie w tej kwestii było zapewne zawarte w wyroku rozwodowym. Sąd ma bowiem obowiązek rozstrzygnąć w wyroku orzekającym rozwód o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Jeżeli Pani małżonek nie jest ograniczony we władzy rodzicielskiej, to ma prawo wykonywać swoje uprawnienia odnośnie wychowania dziecka (ma prawo do spotykania się z dzieckiem, do opiekowania się nim, czy też do zabierania go do swojej rodziny). Wykonanie przyznanego w wyroku orzekającym rozwód uprawnienia jednego z rozwiedzionych małżonków do określonych kontaktów z dzieckiem, może być w razie przeszkadzania tym kontaktom przez drugiego z małżonków wymuszone na nim między innymi wówczas, gdy w wyroku wprost nie zakazano mu przeszkadzania tym kontaktom.

Jeżeli Pani małżonek ma ograniczone prawo do kontaktów z dzieckiem tylko do pewnych obowiązków i uprawnień i zwrócił się o ich rozszerzenie - to wówczas sąd w swoim orzeczeniu kierował się będzie oceną wszystkich istotnych okoliczności, a przede wszystkim dobrem małoletniego dziecka.

Pytanie: Po jakim czasie, po rozwodzie mogę złożyć prośbę o zmianę nazwiska na panieńskie  ?

W ciągu trzech miesięcy od momentu uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa (art. 59 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Pytanie: Witam, chciałabym zapytać czy w polskim prawodawstwie istnieje pojęcie unieważnienia małżeństwa? Czy powodem unieważnienia może być szantaż emocjonalny? Czy z takiego powodu mam szansę wygrać sprawę w sądzie ?

Polski system prawny przewiduje możliwość unieważnienia małżeństwa. Sytuacje będące podstawą do takiego żądania określone zostały w kro. Chodzi tutaj o przypadki ubezwłasnowolnienia całkowitego, nieukończenia osiemnastu lat, choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego, bigamii, pokrewieństwa czy przysposobienia.

Pamiętać przy tym należy, iż małżeństwo może być także unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 (przypadek małżeństwa konkordatowego) zostało złożone: 1) przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli, 2) pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony, 3) pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

Jeżeli w sytuacji określonej w pytaniu zachodzą okoliczności wspomniane powyżej (w szczególności przesłanka stanu wyłączającego świadome wyrażenie woli), możliwe jest dochodzenie unieważnienia takiego małżeństwa. Szantaż emocjonalny o którym mowa, nie wydaje się wystarczającą podstawą do wystąpienia z takim żądaniem. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy jednak do sądu. Odrębną kwestią jest jednak możliwość dochodzenia unieważnienia tak zawartego małżeństwa na gruncie prawa kanonicznego.

Pytanie: Jak długi musi być czas rozkładu życia rodzinnego aby sąd fakt ten uznał?

Orzeczenie rozwodu jest dopuszczalne, gdy sąd ustali, że pożycie małżeńskie uległo zupełnemu i trwałemu rozkładowi (obie te cechy rozkładu muszą wystąpić łącznie), a nie istnieją tzw. negatywne przesłanki rozwodu. Ustalając zupełny i trwały rozkład pożycia, sąd nie jest obowiązany do oceny “ważności” jego powodów. Nie oznacza to jednak zwolnienia sądu od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia, jakie były przyczyny rozkładu. Długość rozkładu pożycia nie jest brana pod uwagę przy ustaleniu czy uległo ono rzeczywiście rozkładowi. Rolą sądu jest więc tylko i wyłącznie ustalenie, czy pożycie uległo zupełnemu i trwałemu rozkładowi, a czas w jakim to nastąpiło nie jest istotny.

Pytanie: Jakie dokumenty należy przygotować składając wniosek o rozwód?

W przypadku powództwa o rozwód należy oprócz pozwu dołączyć odpis skrócony aktu małżeństwa stron. Jeżeli małżonkowie mają małoletnie dzieci, wtedy należy dołączyć także skrócone akty ich urodzenia. Poza tym do pozwu mogą być dołączone inne dokumenty, ale to zależy od konkretnej sprawy i okoliczności, jakie będą podlegały badaniu i udowadnianiu przed sądem. Przykładowo sąd może zażądać zaświadczenia o zarobkach, by móc orzec o wysokości alimentów należnych dzieciom lub współmałżonkowi.

Pytanie: Czy fakt istnienia u męża choroby psychicznej przed zawarciem związku małżeńskiego stanowi wystarczającą przesłankę do unieważnienia naszego związku?

Tak. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zakazują zawarcia związku małżeńskiego osobom dotkniętym chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Wyjątkowo sąd może udzielić w przypadku takich osób zgody na zawarcie małżeństwa, jeżeli stan zdrowia takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa oraz osoba taka nie została ubezwłasnowolniona. Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków, pod warunkiem, że w momencie zawarcia związku małżeńskiego jeden z małżonków cierpiał na chorobę psychiczną.