Pytanie: Mój mąż od ponad 12 lat mnie zdradzał. Właśnie złożyłam pozew o rozwód bez orzekania o winie. Czy to czy rozwód jest z orzekaniem lub bez orzekania o winie ma jakikolwiek wpływ na dalsze postępowanie rozwodowe? Szczególnie mnie interesuje podział wspólnego majątku. Czy orzeczenie o winie pomoże mi podzielić majątek nie równo, po połowie, lecz innym podziale procentowym?

Zgodnie z art 43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z jakiś ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do uzyskania tego majątku. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ustawa jednak nie definiuje pojęcia ważnych powodów. Zgodnie z jednym z orzeczeń SN, przy ocenie istnienia ?ważnych powodów?, w rozumieniu art. 43 § 2, należy mieć na uwadze całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli. Ważne powody ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym zachodzą nie w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz przede wszystkim wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównych udziałów, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania majątku wspólnego stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Ważnym powodem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być długotrwała separacja faktyczna małżonków, zwłaszcza przez nich uzgodniona lub akceptowana, podczas której każde z nich gospodarowało samodzielnie i dorobiło się niejako ?na własny rachunek?.

Samo orzeczenie o winie nie ma wpływu, nie pomoże bezpośrednio w ustaleniu nierównych udziałów. Może być jednak korzystne z tego względu, że te same okoliczności, które przesądziły o stwierdzeniu winy małżonka mogą być podstawą ustalenia nierównych udziałów. Przykładowo, jeżeli na orzeczenie o winie wpłynął alkoholizm małżonka, alkoholizm ten, związany z trwonieniem majątku może być podstawą ustalenia nierównych udziałów. Sama zdrada małżonka, jeżeli nie była połączona z trwonieniem majątku, czy z brakiem przyczyniania się do powstawania tego majątku nie będzie miała wpływu na ustalenie nierównych udziałów.

Pytanie: Witam, chciałam zapytać co oznacza “zniesienie władzy rodzicielskiej” ojcu ? W jakim stopniu mogę sama decydować o dziecku? np. czy bez jego zgody mogę zmienić dziecku nazwisko, wyrobić paszport itp.

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie. W takim przypadku władza rodzicielska nie zanika ale przez pewien czas nie może być wykonywana. Jednakże po ustaniu przyczyny zawieszenia, po odpowiednim orzeczeniu sądu rodzic odzyskuje pełnię władzy i znów może decydować o losach dziecka. Możliwe jest także powierzenie wykonywania władzy jednemu z rodziców przy jednoczesnym ograniczeniu władzy rodzicielskiej drugiego z rodziców. Sąd określa wówczas dokładnie obowiązki i uprawnienia tego rodzica w stosunku do osoby dziecka. Władza rodzicielska może być ograniczona w ten sposób, że jeden z rodziców nie musi wyrażać zgody na wyrobienie paszportu dziecka. Takie orzeczenie może zapaść, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom nie pozostającym ze sobą w związku małżeńskim lub gdy rodzice pozostają ze sobą w związku małżeńskim, lecz żyją w rozłączeniu. Do zmiany nazwiska małoletniego dziecka konieczna jest zgoda obojga rodziców. Zgoda nie jest wymagana tylko wówczas gdy rodzic jest całkiem pozbawiony władzy rodzicielskiej.

Pytanie: Dostałam pozew o separację. Odbyło się już posiedzenie pojednawcze. Chciałabym teraz złożyć pozew o rozwód. Czy przy następnej rozprawie, która ma odbyć się za miesiąc zostanie wzięty pod uwagę mój pozew o rozwód?

Według prawa zawartego w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację. Wynika z tego, iż nie ma przeszkód, aby na następnej rozprawie zażądała Pani rozwodu (wniesienie pozwu jest niedopuszczalne, ale może Pan zażądać tego podczas postępowania, np. ustnie do protokołu).

Prawo bowiem mówi,iż w czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o rozwód albo o separację. Jednak strona pozwana w sprawie o separację może również żądać separacji albo rozwodu. Tak więc w opisanym przypadku dopuszczalne jest żądanie rozwodu w czasie toczącego się procesu o separację przez pozwanego - jako zgłoszenie żądania rozwodu (art. 439 § 3 k.p.c.).

Pytanie: Witam, chciałabym wyjechać do Wielkiej Brytanii na rok do pracy. Mam zamiar zabrać ze sobą dzieci (10 i 15), czy mąż może nie wyrazić zgody na nasz wyjazd? Jeśli dzieci mają paszporty, w jakim momencie mąż mógłby zacząć sprawiać kłopoty? Na chwilę obecną wyraża zgodę, jednak boję się, że w każdej chwili może zmienić zdanie.

Każdemu z rodziców przysługuje pełnia władzy z wyjątkiem istotnych spraw dziecka, o których rozstrzygają rodzice wspólnie, a w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy. Innymi słowy o sprawach dnia codziennego (czyli z wyłączeniem spraw istotnych dziecka) każde z rodziców może decydować samodzielnie nie pytając o zgodę drugiego rodzica. Taką sprawą mógłby być wyjazd zagraniczny jednak o charakterze jedynie urlopowym. Z całą pewnością wyjazd dziecka za granicę na stałe lub na dłuższy czas jest rozstrzygnięciem o charakterze istotnym dla dziecka. Podsumowując, matka dziecka nie może samodzielnie podjąć decyzji o wyjeździe dziecka na stałe za granicę. Jeżeli żona będzie chciała postępować zgodnie z prawem, to taki ewentualny wyjazd będzie musiała uzyskać zgodę męża. Należy przy tym przyjąć, iż mąż może zmienić zdanie co do wyjazdu dzieci za granicę. W takim przypadku konieczne będzie Pani musiała uzyskać postanowienie sądu opiekuńczego.

Pytanie: Po orzeczeniu rozwodu w przypadku podziału wspólnego majątku w postaci domu z działką jaka jest możliwość przeniesienia prawa do połowy domu ( zrzekam się na rzecz męża bez konieczności spłaty) aby uniknąć wysokich kosztów z tym związanych (notariusz, sprawa o podział majątku, inne - która z opcji jest najmniej kosztowna?)

Z Pani pytania wynika, iż chodzi o podział majątku małżonków po rozwodzie, czyli w chwili, gdy wspólność majątkowa małżeńska ustała, a prawa byłych małżonków do majątku należy nazwać mianem współwłasności. Co do zasady nie ma przeszkód, aby podział majątku będącego przedmiotem współwłasności nastąpił w drodze umowy pomiędzy współwłaścicielami, w tym wypadku byłymi małżonkami. Niestety nie ma takiej możliwości w przypadku, gdy w rachubę wchodzi jakakolwiek nieruchomość (tak jak tu dom). Wszelkie czynności związane bowiem z nieruchomościami powinny być dokonywane w formie aktu notarialnego, co wynika z treści artykułu 158 kodeksu cywilnego.

Innymi słowy, jeżeli w obliczu prawa chce Pani, aby mąż został jedynym właścicielem tej nieruchomości (domu wraz z działką), jedyną skuteczną metodą jest dokonanie tego w formie aktu notarialnego bądź przed sądem, którego orzeczenie ma tę samą moc co akt notarialny.

Pytanie: Witam, ojciec złożył do sądu wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich matki dziecka z jednoczesnym ustaleniem zamieszkania dziecka z ojcem. Do chwili obecnej dziecko zamieszkiwało z matką, ojciec jedynie płacił na nie alimenty. Czy podczas posiedzenia sądu ojciec może złożyć wniosek o uchylenie alimentów i zasądzenie ich od matki dziecka?

Nie może ponieważ postępowanie dotyczące ograniczenia władzy rodzicielskiej toczy się w zupełnie innym postępowaniu. Postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej toczy się na podstawie art. 579 i in. tj. w postępowaniu nieprocesowym, a alimenty rozpoznaje się w procesie. W obu przypadkach inny jest zakres rozpoznawanych spraw. Pani mąż musi złożyć wniosek o ograniczenie i osobny pozew o zmianę obowiązku alimentacyjnego.

Pytanie: Mój były mąż, który zobowiązany jest do płacenia alimentów nie jest nigdzie zameldowany. Ze stałego miejsca pobytu został wymeldowany “z urzędu” natomiast w miejscu, które podaje jako miejsce pobytu ( adres do korespondencji) nie posiada. Ustalenie faktycznego miejsca pobytu jest mi potrzebne do działań komorniczych. Wiem również, iż mąż pracuje “na czarno” w Gdańsku. Jaki wniosek mogę złożyć do sądu?

Przepisy prawa w zasadzie nie określają procedur ustalenia faktycznego miejsca pobytu osoby, która nie jest nigdzie zameldowana. Bardziej należy to do obowiązków detektywa. Jeżeli pracuje w Gdańsku, to być może też tam mieszka. Z prawnego punktu widzenia można jedynie zaproponować powiadomienie wydziału meldunkowego w tym mieście o nie dochowaniu obowiązku; jeśli jednak nie wie Pani, w jakim lokalu mąż zamieszkuje, może to nie odnieść żadnych skutków. Być może poszukiwaniem męża mogłaby zająć się policja, gdy w grę wchodziłoby przestępstwo niealimentacji. Można też wskazać, że nie dochowanie obowiązku meldunkowego jest wykroczeniem i można o nim donieść policji. Musi jednak zostać stwierdzone, gdzie mąż faktycznie mieszka oraz, że nie jest tam zameldowany. Może Pani również zwrócić się o podanie miejsca zameldowania do Centralnego Biura Adresowego, być może mąż zameldował się w zupełnie innej miejscowości, o czym Pani nie wie.

Jeśli mąż podaje adres miejsca pobytu można złożyć wniosek do komornika, wskazując ten adres jako adres zamieszkania. Natomiast, wykazanie, że zobowiązany pracuje na czarno, może nastąpić za pomocą wszelkich środków dowodowych, w szczególności zeznaniami świadków lub informacjami PIP o przeprowadzonej w tym zakresie kontroli w zakładzie pracy.

Pytanie:  Mam już wyznaczoną datę  pierwszej sprawy rozwodowej. Jednak doszłam z mężem do porozumienia i wspólnie zdecydowaliśmy że chcemy dać sobie szansę i nie będziemy się rozwodzić. Jak można w takiej sytuacji “zatrzymać” tą sprawę? Czy należy i jakie pismo złożyć do sądu? Kto je ma podpisać - osoba która złożyła pozew czy obydwoje małżonków? Jak długo trwa taka procedura odwoławcza, czy zdążymy przed rozprawą?

Pozew oczywiście można wycofać. Może to uczynić powód, czyli ten małżonek, który ów pozew złożył. Jeśli pozew zostanie cofnięty przed rozprawą, wówczas nie jest nawet na to potrzebna zgoda małżonka pozwanego. By wycofać pozew, należy do sądu skierować pismo. Wzór takiego pisma można znaleźć tutaj. Cofnięcie pozwu spowoduje umorzenie postępowania rozwodowego. Ponadto sąd z urzędu w całości zwróci powodowi wniesioną przez niego opłatę od pozwu.

Pytanie: Witam, rok temu urodziłam dziecko, które nosi moje nazwisko. Nie jestem jednak w związku małżeńskim z ojcem dziecka. Ojcostwo zostało ustalone sądownie w czasie sprawy o alimenty, ponieważ on dobrowolnie nie chciał uznać dziecka. Chciałabym wyrobić dziecku paszport, aby móc wyjechać za granicę, ale on nie wyraża na to zgody. Nie utrzymuje on jednak żadnych kontaktów z dzieckiem. Czy w takiej sytuacji, aby pozbawić go decydowania o sprawach dziecka, można wystąpić do sądu z wnioskiem o pozbawienie władzy rodzicielskiej?

Zgodnie z art. 7 ustawy o paszportach, w razie ubiegania się o wydanie paszportu przez osobę małoletnią, jest wymagana zgoda obojga rodziców lub opiekunów prawnych, chyba że z orzeczenia sądu wynika, że prawo decydowania w tej sprawie jednemu z rodziców nie przysługuje. W przypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody, zastępuje ją orzeczenie sądu opiekuńczego.  Jeżeli ojcu przysługuje władza rodzicielska, może Pani zatem wystąpić do sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka z wnioskiem o zastąpienie zgody ojca na wydanie paszportu dziecku.

Z pytania wynika, że ojcostwa dziecka zostało ustalone sądownie. W takich przypadkach władza rodzicielska nie zawsze przysługuje ojcu ? dzieje się tak tylko wtedy, gdy sąd w wyroku ustalającym ojcostwo (albo w późniejszym czasie) przyzna ją ojcu. W pozostałych przypadkach władza rodzicielska ojcu nie przysługuje i nie ma on prawa decydować o sprawach dziecka.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców pozbawiłoby go prawa do decydowania o ewentualnym wyjeździe. Jednakże nie można odebrać praw rodzicielskich tylko z tego powodu, że jeden z rodziców nie zgadza się z drugim w takiej czy innej sprawie dotyczącej dziecka.Pozbawienie władzy rodzicielskiej jej środkiem bardzo drastycznym, który powinien być stosowany w ostateczności. Czasem bardziej celowe jest ograniczenie władzy. Nie jesteśmy w stanie ocenić, czy w sytuacji przedstawionej w pytaniu powody do odebrania władzy rodzicielskiej ojca rzeczywiście zaistniały.

Pytanie: Chciałabym zapytać W jaki sposób znosi się separację? Czy wymagany jest do tego wniosek obu małżonków? Czy odbywa się to również na rozprawie z udziałem małżonków (jak przy orzekaniu separacji), czy zaocznie?

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące tą kwestię stanowią, że sąd orzeka o zniesieniu separacji na zgodne żądanie obu małżonków. Znosząc separację, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków. Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka także o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej. O żądaniu zniesienia separacji sąd rozstrzyga w postępowaniu nieprocesowym. Postanowienie sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy.